"Dwunastu gniewnych ludzi" - Teatr Współczesny | Tyle emocji w odcieniach szarości [recenzja]
Kiedy idzie się do teatru na tytuł, który w wersji filmowej widziało się lata temu i który do dziś wywołuje żywe emocje, poprzeczka wisi bardzo wysoko. Klasyk Sidneya Lumeta z 1957 roku to film wybitny – duszny, emocjonujący, świetnie przemyślany, doskonale zagrany. Szłam do Teatru Współczesnego w Warszawie z mocnym przekonaniem, że akurat na tej scenie zawodu nie będzie. Jakoś byłam przekonana, że Współczesny udźwignie tę historię i rzeczywiście: żadnego rozczarowania tu nie uświadczycie. To spektakl zrealizowany z oddaniem i szacunkiem, w którym czas mija błyskawicznie, a dialogi płyną z tak naturalną dynamiką, że ani przez sekundę nie ma miejsca na sceniczną nudę.
Punkt wyjścia dramatu Reginalda Rose’a to z pozoru prosta, zamknięta sprawa: dwunastu przysięgłych zostaje odciętych w dusznej sali obrad, by zdecydować o życiu lub śmierci młodego chłopaka oskarżonego o zamordowanie ojca. Dowody wydają się przytłaczające, werdykt skazujący to tylko formalność, a wszyscy chcą jak najszybciej wrócić do swoich domów lub skierować się na mecz ulubionego zespołu. Wystarczy jednak jedno słowo sprzeciwu i deklaracja „niewinny”, by w niewielkim pomieszczeniu ruszyła lawina emocji i wątpliwości.
cudowny jest ten plakat!
Teatr Współczesny nie bawi się w tanie uaktualnienia na siłę. Zamiast tego rozbiera na czynniki pierwsze mechanizmy uprzedzeń, społecznych fobii i lęków, pokazując, jak łatwo człowiek szafuje wyrokami i jak łatwo mu oceniać kogoś, kogo właściwie w ogóle nie zna. To też opowieść o tym, jak szybko podążamy za tłumem, bo jest tak łatwiej. Przyjmujemy zdanie kogoś innego, bo nie chce nam się sprawdzać, wnikać, weryfikować i podążać własną ścieżką. Bierzemy to, co łatwiejsze i niewymagające dodatkowego wkładu czasu i energii. A że przez to umrze niewinny człowiek; hmmm... może tak miało być.
Największą siłą tej inscenizacji są postaci. Właściwie o każdym z dwunastu mężczyzn zasiadających przy stole można powiedzieć coś konkretnego – i to znacznie więcej niż jedno czy dwa zdawkowe zdania. Nie ma tu bezbarwnego tła. Choć przestrzeń do wypowiedzi nie jest rozłożona po aptekarsku po równo, każdy z aktorów dostaje swoje momenty, by zaznaczyć swoją obecność i zbudować pełnokrwistego bohatera. Znakomicie wypada Przysięgły nr 8, który ma odwagę wyłamać się ze stada i jako jedyny zgłasza wotum separatum. Wyróżnić jednak można tu właściwie wszystkich odgrywających swoje role. Tak jak wspomniałam, mamy na scenie dwunastu mężczyzn i każdy ma swój wielki wkład w to, jak świetny jest ten spektakl.
Z racji, że postanowiłam nikogo nie wyróżniać to w tym momencie wielkie brawa dla wszystkich występujących:
Piotr Bajor
Marcin Bubółka
Leon Charewicz
Dariusz Dobkowski
Filip Kowalczyk
Przemysław Kowalski
Sławomir Orzechowski
Mariusz Ostrowski
Szymon Roszak
Marcin Stępniak
Sebastian Świerszcz
Krzysztof Wakuliński
Szymon Mysłakowski — głos sędziego (off)
źródło: mat. Teatru Współczesnego, fot. Bartek Warzecha
Co ciekawe, na zdjęciach promocyjnych przed teatrem widziałam wersję, gdzie jeden z przysięgłych miał na sobie czarną koszulę, wyraźnie odcinającą go od grupy. Cieszę się, że na scenie twórcy z tego zrezygnowali – w białej koszuli znacznie lepiej wtapiał się w tłum, co nadało jego postawie znacznie większej siły. Nie był od początku „wybrańcem”, był po prostu jednym ze zwykłych ludzi, w którym obudziło się sumienie i zwyczajne, ludzkie wątpliwości, czy na pewno dobrze zrobi skazując młodego mężczyznę na śmierć.
Wizualnie spektakl to czysta przyjemność. Kostiumy fantastycznie dialogują z czarno-białym rodowodem tej historii – wszyscy bohaterowie ubrani są w odcienie szarości, ale z zachowaniem różnorodności stylów. Mamy tu eleganckie garnitury, swobodniejsze zestawy, jest kibic w dresie i charakterystyczne białe skarpetki, które dopełniają charakteru postaci. Dzięki temu na scenie zachowana jest spójność, a my skupiamy się wyłącznie na słowie, geście i narastającym napięciu.
źródło: mat. Teatru Współczesnego, fot. Bartek Warzecha
Muszę przyznać, że premiery w Teatrze Współczesnym w ostatnim czasie trzymają bardzo wysoki poziom. Wychodzę stamtąd w pełni usatysfakcjonowana. Po znakomitych „Braciach Lehman”, „12 gniewnych ludzi” to kolejny arcyudany tytuł, który ma szansę namieszać w moim zbliżającym się podsumowaniu TOP 5 sztuk 2026 roku.
Gdybym miała na siłę szukać minusów, wskazałabym wyłącznie temperaturę na widowni – momentami było naprawdę duszno. Z drugiej strony: może ten brak powietrza tylko pomógł nam jeszcze mocniej poczuć klimat zamkniętej sali narad? Zdecydowanie to spektakl, który warto zobaczyć.
KulturoNIEznawczyni
Podoba Ci się moja twórczość?
Zobacz, jak możesz wesprzeć moją stronę!
tagi: Dwunastu gniewnych ludzi Teatr Współczesny recenzja, dramat, najlepsze premiery 2026, najlepsze sztuki teatralne, na co do teatru w Warszawie, Warszawa teatr repertuar, współczesny sztuki, krytyk literacki, krytyk teatralny
Komentarze